www.friendsofenisa.eu
Η νέα Μάχη της Κρήτης

Η Ευρώπολις υπενθυμίζει ότι η Μάχη της Κρήτης, ήταν πρώτα και πάνω από όλα, η μάχη για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια των Κρητικών, των Ελλήνων, των Ευρωπαίων και ολων των Ανθρώπων.Μια από τις σύγχρονες Μάχες της Κρήτης, είναι πρώτα από όλα και πάνω από όλα, η μάχη για το δικαίωμα της Ευρωπαϊκής Νησιωτικής Ευρώπης,να έχει τα ίδια δικαιώματα με την Ηπειρωτική Ευρώπη. Οπως το να φιλοξενεί ένα ΕυρωπαΪκό Οργανισμό, τον ΕΝΙΣΑ, όπως φιλοξενεί τους άλλους 26 η Ηπειρωτική Ευρώπη. Είναι μια μάχη για την αξιοπρέπεια του Ευρωπαίου πολίτη, δηλ. για μια Ευρώπη της συνοχής, της ισόρροπης ανάπτυξης, του αμοιβαίου σεβασμού, του αμοιβαίου συμφέροντος και της αλληλεγγύνης.
 

 

Κεντρική arrow Κρήτη arrow ΚΥΡΙΛΛΟΣ ΛΟΥΚΑΡΙΣ
ΚΥΡΙΛΛΟΣ ΛΟΥΚΑΡΙΣ E-mail
04.12.07
Κύριλλος Λούκαρις, ο ιδρυτής του πρώτου ελληνικού τυπογραφείου στην Οθωμανική Αυτοκρατορία
 
Της Ηλέκτρας Καμπουράκη-Πατεράκη, μαθηματικού

Ο Κύριλλος Λούκαρις (1572-1638) υπήρξε μια από τις κορυφαίες μορφές του νέου Ελληνισμού. Ήταν ο πρώτος οικουμενικός πατριάρχης με πανεπιστημιακή μόρφωση. Με προοδευτικές ιδέες φρόντισε για την πνευματική αναβάθμιση του λαού και του κλήρου. Ίδρυσε σχολεία και τυπογραφεία και με δική του πρωτοβουλία μεταφράστηκε για πρώτη φορά η Καινή Διαθήκη στην απλή γλώσσα του λαού, γεγονός πολύ τολμηρό για την εποχή εκείνη. Γεννήθηκε στο Χάνδακα ( Ηράκλειο) της Κρήτης, όπου διδάχτηκε τα πρώτα γράμματα στο σχολείο του σιναϊτικού μετοχίου από τον επιφανή δάσκαλο Μελέτιο Βλαστό. Στη συνέχεια σπούδασε στη Βενετία κοντά στο σοφό Κρητικό λόγιο Μάξιμο Μαργούνιο και συμπλήρωσε τις σπουδές του στο πανεπιστήμιο της Πάντοβας. Oι δάσκαλοί του άσκησαν μεγάλη επίδραση στην προσωπικότητά του και όπως αυτοί ίδρυσε τυπογραφεία και πρόσφερε πολλά στην παιδεία (οι Μ. Μαργούνιος και Μ. Βλαστός είχαν ιδρύσει τυπογραφείο στη Βενετία). Απέκτησε μεγάλη φιλολογική, φιλοσοφική και θεολογική μόρφωση. Η εκκλησιαστική του σταδιοδρομία και δράση άρχισε στα 21 του χρόνια, όταν ο λόγιος πατριάρχης Aλεξανδρείας (θείος του) Μελέτιος Πηγάς τον χειροτόνησε διάκονο και πρεσβύτερο, και από Κωνσταντίνος ονομάστηκε Κύριλλος. Αμέσως έλαβε μέρος σε μια δύσκολη αποστολή στην Πολωνία, που είχε σκοπό να ενισχύσει τον αγώνα των ορθοδόξων εναντίον των καθολικών, οι οποίοι πίεζαν αφόρητα τις ορθόδοξες κοινότητες να προσχωρήσουν στην Ουνία (την ένωσή τους με τη Ρώμη). Εκεί πρόσφερε πολλά στον αγώνα και στην οργάνωση της εκπαίδευσης των ορθόδοξων κοινοτήτων. Ίδρυσε την Ακαδημία της Βίλνας, που τότε ανήκε στη Πολωνία και σήμερα είναι πρωτεύουσα της Λιθουανίας, την οποία διεύθυνε και στην οποία δίδασκε συγχρόνως. Στη σλαβική αυτή πόλη ίδρυσε τυπογραφείο, το εφοδίασε με τον απαραίτητο εξοπλισμό και το προσάρτησε στην Ακαδημία. Στο τυπογραφείο αυτό εργάζονταν τεχνίτες ικανοί να τυπώνουν βιβλία όχι μόνο σλαβικά αλλά και ελληνικά. Κατόπιν πήγε στο Λβωφ (πόλη της Ουκρανίας), όπου ίδρυσε σχολείο και τυπογραφείο. Δίδαξε στο σχολείο του Λβωφ και στην Ορθόδοξη Ακαδημία του Οστρόγκ. Μετά το θάνατο του πατριάρχη Αλεξανδρείας Μελέτιου Πηγά τον διαδέχθηκε στον πατριαρχικό θρόνο (1601-1620). Ως πατριάρχης συνέχισε το έργο του προκατόχου του και τον αγώνα εναντίον της λατινικής Ουνίας που επεδίωκαν οι καθολικοί. Έβλεπε θετικά την πολιτική συμμαχία ορθοδόξων και προτεσταντών για την εξουδετέρωση της Ουνίας, για το λόγο αυτό διατηρούσε σχέσεις με τους πρεσβευτές των προτεσταντικών χωρών στην Κωνσταντινούπολη Θωμά Ρόου της Αγγλίας και Κορνήλιο Χάγκα της Ολλανδίας. Αλληλογραφούσε για θρησκευτικά, εκκλησιαστικά και πολιτικά ζητήματα με τους σημαντικότερους ιεράρχες της Ανατολής, με τον πατριάρχη της Μόσχας, τον αρχιεπίσκοπο του Καντέρμπορυ, τον τσάρο της Ρωσίας, το βασιλιά της Σουηδίας, τους ηγεμόνες της Βλαχίας και της Μολδαβίας και με σπουδαίους Γερμανούς, Ελβετούς και Ολλανδούς καθηγητές, λόγιους και διπλωμάτες. Ο Λούκαρις υπήρξε ο μεγαλύτερος πολέμιος των Ιησουϊτών, οι οποίοι είχαν αναδειχθεί σε υπέρμαχους του πάπα και του παπισμού, μάλιστα είναι χαρακτηριστικοί οι διωγμοί που είχαν εξαπολύσει εναντίον της ορθοδοξίας στην Τουρκία μόλις εγκαταστάθηκαν εκεί τον 17ο αιώνα. Το 1620, σε μια δύσκολη εποχή για τον ελληνισμό και την ορθοδοξία, εκλέχθηκε Οικουμενικός Πατριάρχης. Η συμβολή του για την βελτίωση του μορφωτικού επιπέδου του κλήρου και την εκπαίδευση των Ελλήνων ήταν μεγάλη. Ίδρυσε σχολεία, αναδιοργάνωσε την πατριαρχική σχολή και την έκανε ανώτερο εκπαιδευτήριο, τη γνωστή αργότερα με το όνομα Μεγάλη του Γένους Σχολή, της οποίας τη διεύθυνση ανέθεσε στον μεγαλύτερο φιλόσοφο της εποχής του, το Θεόφιλο Κορυδαλέα, και κάλεσε ικανούς Έλληνες δασκάλους να διδάξουν σ’ αυτήν. Τότε άρχισε να διδάσκεται και η Φυσική. Θεωρούσε απαραίτητη την ίδρυση τυπογραφείου, το οποίο, μαζί με τα σχολεία, θα βοηθούσε στη μόρφωση και το διαφωτισμό των Ελλήνων και συγχρόνως θα ήταν ένα αποτελεσματικό μέσο αντιμετώπισης των εχθρών της Ορθοδοξίας. Για το σκοπό αυτό ήρθε σε συνεννόηση με τον ιερομόναχο Νικόδημο Μεταξά, φωτισμένο λόγιο της εποχής, ο οποίος είχε ιδρύσει πριν από πολλά χρόνια τυπογραφείο στο Λονδίνο, και ζήτησε τη βοήθειά του για την ίδρυση τυπογραφείου στην Κωνσταντινούπολη. Ο Ν. Μεταξάς (1585-1646) είχε γεννηθεί στη Κεφαλληνία, όπου και διδάχτηκε τα ελληνικά γράμματα από το θείο του επίσκοπο Κεφαλληνίας Νικόδημο και έγινε μοναχός. Αργότερα, το 1620, για να συνεχίσει τις σπουδές του, πήγε στο Λονδίνο, όπου βρισκόταν ο αδελφός του που ασχολούνταν με το εμπόριο. Εκεί έμαθε την τυπογραφική τέχνη και με τη βοήθεια του αδελφού του ίδρυσε τυπογραφείο. Σκοπός του ήταν να καταπολεμήσει την αμάθεια των Ελλήνων με εκδόσεις ωφέλιμων ελληνικών βιβλίων. Το διάστημα 1623 -1627 τύπωσε τουλάχιστον πέντε βιβλία μεταξύ των οποίων και το «Περί της αρχής του Πάπα» του Μελέτιου Πηγά.. Έβλεπε όμως πως η τέχνη της τυπογραφίας δεν ήταν δυνατόν να έχει την ωφέλεια που θα είχε αν την εξασκούσε στην ίδια την Ελλάδα. Έτσι δέχτηκε πρόθυμα την πρόταση του πατριάρχη και τον Ιούνιο του 1627 έφθασε στην Κωνσταντινούπολη με πλοίο αγγλικής εταιρείας. Μαζί του έφερε, εκτός από το τυπογραφείο που φρόντισε να τελειοποιήσει, και κιβώτια με βιβλία που είχε τυπώσει στο Λονδίνο, αλλά και άλλες εκδόσεις, και δύο Ολλανδούς τυπογράφους. Φοβόταν όμως την αντίδραση των Ιησουϊτών, οι οποίοι γνώριζαν τη δύναμη της τυπογραφίας. Για το λόγο αυτό η μεταφορά του τυπογραφείου από το Λονδίνο έγινε με τις απαραίτητες προφυλάξεις και με την προσωπική συμπαράσταση και προστασία του Άγγλου πρεσβευτή. Αλλά η λειτουργία του τυπογραφείου δεν μπορούσε να παραμείνει κρυφή. Οι Ιησουίτες, μόλις έμαθαν για το τυπογραφείο, αντέδρασαν έχοντας μάλιστα και τη συμπαράσταση του Γάλλου πρεσβευτή. Για να ματαιώσουν τα σχέδια του Μεταξά, έγραψαν στο μοναστήρι που ανήκε να τον ανακαλέσει γιατί τάχα ήταν Λουθηριανός, αιρετικός και δούλευε για την αγγλική θρησκεία. Από τις συκοφαντίες τους δεν ξέφυγε ούτε ο Άγγλος πρεσβευτής, τον οποίο κατηγόρησαν ότι ήταν αυτός που υπαγόρευσε το σύγγραμμα κατά του Πάππα που τύπωσε ο πατριάρχης Αλεξανδρείας Μελέτιος. Το τυπογραφείο το εγκατέστησαν κοντά στην αγγλική πρεσβεία για λόγους προστασίας και τον Ιούνιο του 1627 άρχισε να λειτουργεί. Το πρώτο βιβλίο που τυπώθηκε ήταν η «Σύντομος Πραγματεία κατά Ιουδαίων» του Κύριλλου Λούκαρη, γραμμένη σε απλή γλώσσα, με δαπάνες και επιμέλεια του Νικόδημου Μεταξά. Ήταν το πρώτο ελληνικό βιβλίο που τυπώθηκε στον τουρκοκρατούμενο ελλαδικό χώρο. Ακολούθησαν αρκετές εκδόσεις βιβλίων αλλά πάντα με θρησκευτικό περιεχόμενο. Οι Ιησουΐτες δεν σταμάτησαν να αντιδρούν. Απειλούσαν τον Μεταξά στο δρόμο τα βράδια που έφευγε από το τυπογραφείο και τον ανάγκασαν να πάρει μέτρα για την ασφάλειά του. Στην αναφορά που έκαναν στο Μεγάλο Βεζίρη χρησιμοποίησαν συκοφαντίες και ψέματα: ότι ο Μεταξάς στάλθηκε στην Πόλη για να διοργανώσει επανάσταση και ότι ο πρέσβης της Αγγλίας υποθάλπει τους επαναστατικούς σκοπούς του, ότι στο τυπογραφείο τυπώνονταν βιβλία που συνέθετε ο Πατριάρχης, με τα οποία ξεσήκωνε τους Έλληνες σε επανάσταση, και άλλα πολλά. Ο Μέγας Βεζίρης διέταξε αμέσως τη φρούρηση του Μεταξά. Ο Γάλλος Πρέσβης, που ήταν φανατικός Ιησουΐτης, για να ματαιώσει κάθε προσπάθεια προστασίας του τυπογραφείου, κάλεσε σε γεύμα τον πατριάρχη Κύριλλο, τον πρεσβευτή της Αγγλίας και τον Βάιλο της Βενετίας. Έτσι στις 6 Ιανουαρίου 1628, ημέρα των Θεοφανείων, ενώ αυτοί αμέριμνοι συμμετείχαν στο γεύμα, 150 γενίτσαροι πολιόρκησαν το σπίτι του Μεταξά και το κτίριο του τυπογραφείου. Με χτυπήματα αχρήστεψαν το πιεστήριο και σκόρπησαν τα τυπογραφικά στοιχεία. Αφού κατέστρεψαν το τυπογραφείο, πήραν τα βιβλία που βρήκαν εκεί, και φυλάκισαν τον Μεταξά. Για να δικαιολογήσουν αυτές τις ενέργειες διέδωσαν ότι στο τυπογραφείο πλαστογραφούσαν τα σουλτανικά διατάγματα και συνωμοτούσαν εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, και ακόμη ότι έκοβαν κίβδηλα νομίσματα. Μετά την εξέταση των βιβλίων, που έγινε την επομένη, δεν βρέθηκε τίποτε επιλήψιμο, μάλιστα η απαλλακτική απόφαση του Μουφτή ανέφερε ότι «Τα κατασχεθέντα βιβλία ουδέν περιείχον κατά του κορανίου και επομένως δεν είναι επιλήψιμα». Και ακόμη «Αφού ο Σουλτάνος εχορήγησεν εις τους Χριστιανούς το δικαίωμα της ελευθέρας εξασκήσεως των θρησκευτικών των δογμάτων, ουδόλως ούτοι αμαρτάνουσι και δια του τύπου εκτιθέμενοι τας ιδέας των». Η απόφαση αποτελούσε κόλαφο για τους Ιησουΐτες, αλλά η ζημιά για τους Έλληνες είχε γίνει. Το τυπογραφείο είχε καταστραφεί. Ο Μεταξάς, που με τόση προσπάθεια και φροντίδα βοήθησε στην ίδρυσή του, μετά την αθωωτική απόφαση αποφυλακίστηκε και πικραμένος αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Πόλη. Ο Α. Leger, ιερέας της ολλανδικής πρεσβείας, μεσολάβησε σε τυπογράφους της Βιέννης για να μη διακοπεί το εκδοτικό πρόγραμμα του πατριάρχη. Έτσι μπόρεσε να εκδοθεί η πρώτη μετάφραση της Καινής Διαθήκης σε απλή ελληνική γλώσσα που έκανε ο Μάξιμος Καλλιπολίτης και προλόγισε ο Λούκαρις. Ο Μεταξάς όταν αργότερα έγινε επίσκοπος Κεφαληνίας από τον Λούκαρι, πήγε να εγκατασταθεί στην έδρα του φέρνοντας μαζί του το μισοκατεστραμμένο τυπογραφείο του. Ο Κύριλλος Λούκαρις, που για τους Ιησουΐτες πάντα αποτελούσε στόχο επίθεσης, δεν ξέφυγε από τις προσπάθειές τους για εξόντωσή του. Τα μέσα που χρησιμοποιούσαν ήταν απειλές και εκβιασμοί, πλαστογραφίες κειμένων του με σκοπό να τον ενοχοποιήσουν, δωροδοκίες των τουρκικών αρχών και συκοφαντίες ότι υποκινεί ξένες δυνάμεις εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Τα μέσα αυτά τις περισσότερες φορές έφερναν αποτέλεσμα Από το 1620 μέχρι το1638 πέντε φορές ανέβηκε στον πατριαρχικό θρόνο και πέντε φορές καθαιρέθηκε (1620-1623,1623-1633, 1633-1634, 1634-1635 και 1637-1638). Τελικά τον συνέλαβαν και τον φυλάκισαν με την κατηγορία ότι σε συνεννόηση με τους Κοζάκους ξεσηκώνει τους Έλληνες σε επανάσταση. Στις 27 Ιουνίου του 1638 τον επιβίβασαν σε ένα πλοιάριο και αφού τον στραγγάλισαν πέταξαν το πτώμα του στη θάλασσα, απ’ όπου το περισυνέλλεξαν ψαράδες και το έθαψαν. Οι μανιώδεις εχθροί του ξέθαψαν το πτώμα και το έριξαν ξανά στη θάλασσα απ’ όπου και πάλι περιήλθε σε χέρια χριστιανών και ετάφη. Έτσι σταμάτησαν την πολύπλευρη δράση του εθνομάρτυρα. Ο Κύριλλος Λούκαρις με τις ποικίλες δραστηριότητές του δεν είχε ελεύθερο χρόνο για συγγραφική δράση. Εκτός από τη σύντομη πραγματεία του κατά Ιουδαίων, που τύπωσε ο Μεταξάς στη Πόλη το 1627, έγραψε δύο ακόμη αντικαθολικές Πραγματείες στη δημοτική και ένα Διάλογο, στον οποίο καταγγέλλονται οι μέθοδοι προσηλυτισμού των Ιησουϊτών. Το έργο Ομολογία Πίστεως, που κυκλοφόρησε στα λατινικά με το όνομά του το 1629, προκάλεσε αναστάτωση, γιατί φαίνεται να συμφωνούσε με τα πιστεύω των Καλβινιστών (προτεσταντών). Ο Λούκαρις απόφυγε να το αποκηρύξει γραπτώς, αλλά και ουδέποτε ομολόγησε ότι είναι δικό του. Όμως κι αν ακόμη το έγραψε, σίγουρα θα ήταν κάτω από συνθήκες πίεσης και εκβιασμών. Έγραψε πάνω από διακόσιες Διδαχές, που παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον από ιστορική γλωσσική και λογοτεχνική άποψη. Αλλά και η Αλληλογραφία του με τόσο σημαντικά πρόσωπα παρέχει σημαντικές πληροφορίες για την ταραγμένη εποχή του. Ο Κύριλλος Λούκαρις βοήθησε στην πνευματική αναγέννηση του ελληνισμού, εγκαινίασε μια νέα εποχή θρησκευτικού ουμανισμού και με τη μόρφωση την προσωπικότητα και τη δράση του έγινε γνωστός σε όλη την Ευρώπη. Σήμερα στη γενέτειρά του, το Ηράκλειο Κρήτης, ο δρόμος που περνά μπροστά από τον Άγιο Μηνά φέρει το όνομά του: «Οδός Κυρίλλου Λουκάρεως». Σημείωση. Μετά από τα γεγονότα αυτά πέρασαν πάνω από 100 χρόνια για να συσταθεί και πάλι ελληνικό τυπογραφείο στην Πόλη, επίσης πατριαρχικό, με έμπνευση του πατριάχη Γρηγορίου του Ε΄. Για την ιστορία αναφέρουμε ότι το πρώτο τουρκικό τυπογραφείο συστήθηκε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία το 1727 από τον Ιβραήμ Μουτεφερίκα, τρεις ολόκληρους αιώνες μετά την εφεύρεση της τυπογραφίας.
Τελευταία ανανέωση ( 04.12.07 )
 
< Προηγ.   Επόμ. >

Μενού
Κεντρική
Ευρώπολις γιατί;
Κρήτη-Ευρώπη
Μίκης Θεοδωράκης
ENISA
50 Χρόνια Ευρώπης
Εκπομπή Αφανείς Ήρωες
Λουξεμβούργο
Κρήτη
Ηράκλειο
ΒΙΚΕΛΑΙΑ Βικέλειος Μορφωτική Εταιρία
Αντισταθείτε
Πρωτοβουλίες
Συνεντεύξεις-Αρθρογραφία-Δημοσιεύματα
Ειδήσεις και νέα
Χρήσιμες ειδήσεις και πληροφορίες
Τρίτη Ηλικία
Sitemap
Σύνδεσμοι
Επικοινωνία
Αναζήτηση
Εγγραφή στο Newsletter
 
Τελευταίες ειδήσεις
Δημοφιλή Άρθρα
Ψηφοφορίες
Η άποψή σας για την εκπομπή
 


© europolis 2005